02 532 4444
เมื่ออุณหภูมิในประเทศไทยสูงขึ้นอย่างต่อเนื่องในช่วงฤดูร้อน ความเสี่ยงของ โรคลมแดด หรือฮีทสโตรก (Heatstroke) ก็เพิ่มขึ้นตามไปด้วย
ฮีทสโตรกเกิดขึ้นเมื่อร่างกายมีอุณหภูมิสูงเกิน 40 องศาเซลเซียส และไม่สามารถระบายความร้อนได้ทันเวลา หากไม่ได้รับการช่วยเหลืออย่างรวดเร็ว อาจส่งผลกระทบต่อสมอง หัวใจ และอวัยวะสำคัญอื่น ๆ จนเป็นอันตรายถึงชีวิตได้
กลุ่มเสี่ยงที่ต้องระวังเป็นพิเศษ
กลุ่มต่อไปนี้มีโอกาสเกิดฮีทสโตรกได้ง่ายกว่าคนทั่วไป ได้แก่
- ผู้ที่ทำงาน หรือออกกำลังกายกลางแจ้ง เช่น แรงงานก่อสร้าง เกษตรกร ทหารเกณฑ์ นักกีฬา
- เด็กอายุต่ำกว่า 5 ปี และผู้สูงอายุ ซึ่งร่างกายระบายความร้อนได้ไม่ดี
- ผู้ที่มีโรคประจำตัว เช่น ความดันโลหิตสูง โรคหัวใจ หรือโรคอ้วน
- ผู้ที่พักผ่อนไม่เพียงพอ ทำให้ร่างกายทนความร้อนได้น้อยลง
- ผู้ที่ดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ ซึ่งทำให้ร่างกายเสียน้ำเร็ว และหัวใจทำงานหนัก
- ผู้ที่อยู่ในสภาพแวดล้อมร้อนจัด และอับชื้นเป็นเวลานาน
สัญญาณเตือนของฮีทสโตรก
หากพบอาการต่อไปนี้ ควรสงสัยว่าอาจเป็นฮีทสโตรก และรีบช่วยเหลือทันที
- ตัวร้อนจัด อุณหภูมิสูงกว่า 40 องศาเซลเซียส
- ผิวหนังแดง แห้ง และร้อน ไม่มีเหงื่อ
- กระหายน้ำมาก
- ปวดศีรษะ วิงเวียน มึนงง
- คลื่นไส้ อาเจียน
ในรายที่อาการรุนแรง อาจพบว่า
- หายใจเร็ว
- เดินเซ พูดไม่ชัด
- ชัก หรือหมดสติ
วิธีปฐมพยาบาลเบื้องต้นก่อนถึงโรงพยาบาล
หากพบผู้ที่มีอาการฮีทสโตรก ควรดำเนินการทันที ดังนี้
- ย้ายเข้าที่ร่ม หรือสถานที่อากาศถ่ายเทสะดวก เช่น ห้องปรับอากาศ
- ให้ผู้ป่วยนอนหงาย และยกขาสูงเล็กน้อย เพื่อช่วยการไหลเวียนเลือดไปเลี้ยงสมอง
- ลดอุณหภูมิร่างกาย โดยถอดเสื้อผ้าที่ไม่จำเป็นออก ใช้ผ้าชุบน้ำเย็นหรือประคบน้ำแข็งบริเวณซอกคอ รักแร้ และขาหนีบ พร้อมเปิดพัดลมช่วยระบายความร้อน
- หากผู้ป่วยยังรู้สึกตัวดี ให้จิบน้ำสะอาดเพื่อชดเชยการสูญเสียน้ำ แต่หากหมดสติ ห้ามกรอกน้ำเด็ดขาด เพราะเสี่ยงต่อการสำลัก
- รีบนำส่งโรงพยาบาล หรือโทรสายด่วน 1669 โดยเร็วที่สุด
ป้องกันฮีทสโตรกอย่างไรดี ?
การป้องกันสำคัญที่สุด โดยเฉพาะในช่วงอากาศร้อนจัด
- ดื่มน้ำสะอาดให้เพียงพอ อย่างน้อยวันละ 8–10 แก้ว และไม่ควรรอจนกระหายน้ำ
- สวมเสื้อผ้าสีอ่อน เนื้อผ้าโปร่ง ระบายอากาศได้ดี
- หลีกเลี่ยงแอลกอฮอล์ ชา กาแฟ และเครื่องดื่มหวานในช่วงอากาศร้อนจัด
- หากต้องทำงานกลางแจ้ง ควรพักในที่ร่มเป็นระยะ และหลีกเลี่ยงการอยู่กลางแดดช่วงเวลา 11.00 – 15.00 น.
สรุป
ฮีทสโตรก เป็นภาวะฉุกเฉินที่เกิดขึ้นได้รวดเร็ว และอาจรุนแรงถึงชีวิต โดยเฉพาะในกลุ่มเสี่ยง
การสังเกตอาการตั้งแต่ระยะเริ่มต้น การช่วยเหลืออย่างถูกต้อง และการป้องกันล่วงหน้า คือกุญแจสำคัญในการลดความเสี่ยงจากภัยเงียบในช่วงหน้าร้อนนี้
ขอขอบคุณข้อมูลจาก : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.), กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข และคณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล
