ประจำเดือนก็มาตามปกติ
ไม่ปวดท้องน้อย
ไม่มีเลือดออกผิดปกติ
ชีวิตประจำวันก็ไม่ได้มีอะไรเปลี่ยนไป

ถ้าร่างกายยังรู้สึกปกติดี เราก็มักคิดว่าสุขภาพของเราก็คงปกติดี

แต่สำหรับผู้หญิงบางคน การตรวจสุขภาพ หรือตรวจทางนรีเวชอาจทำให้พบความผิดปกติที่ไม่เคยรู้มาก่อน หนึ่งในนั้นคือเนื้องอกในมดลูก เพราะเนื้องอกในมดลูกไม่ได้ส่งสัญญาณเตือนให้สังเกตได้ชัดเจนในผู้หญิงทุกคน

ก้อนเดียวกัน แต่อาการอาจไม่เหมือนกัน
เนื้องอกในมดลูก หรือเนื้องอกกล้ามเนื้อมดลูก (Uterine Fibroids หรือ Myoma Uteri) เป็นเนื้องอกชนิดไม่ร้ายแรงที่เกิดขึ้นบริเวณกล้ามเนื้อมดลูก และเป็นภาวะที่พบได้ในผู้หญิงวัยเจริญพันธุ์ แต่สิ่งที่น่าสนใจคือ การมีเนื้องอกในมดลูก ไม่ได้หมายความว่าจะต้องมีอาการเสมอไป

ผู้หญิงคนหนึ่งอาจมีประจำเดือนมามาก และนานกว่าปกติ ขณะที่อีกคนอาจรู้สึกปวด หรือแน่นบริเวณท้องน้อย บางคนอาจปัสสาวะบ่อยขึ้นจากก้อนที่มีขนาดใหญ่ และกดเบียดกระเพาะปัสสาวะ หรือในบางรายอาจมีปัญหาเรื่องการมีบุตร

ในขณะที่ผู้หญิงอีกคนหนึ่งอาจมีเนื้องอกในมดลูกเช่นเดียวกัน แต่กลับไม่มีอาการผิดปกติให้สังเกตเลย

ความแตกต่างเหล่านี้สัมพันธ์ได้กับทั้ง ขนาด จำนวน และตำแหน่งของก้อนเนื้องอก ว่าเกิดขึ้นบริเวณใดของมดลูก และส่งผลต่ออวัยวะโดยรอบหรือไม่

จึงเป็นเหตุผลว่า ทำไมเราไม่สามารถใช้อาการเพียงอย่างเดียวมาตัดสินได้ว่า “มี” หรือ “ไม่มี” เนื้องอกในมดลูก

แล้วถ้ามีอาการ ร่างกายอาจกำลังบอกอะไรเรา ?
แม้บางคนจะไม่มีอาการ แต่ก็มีความเปลี่ยนแปลงบางอย่างที่ผู้หญิงควรสังเกต โดยเฉพาะเมื่อสิ่งที่เคยเป็น ปกติของเรา เริ่มไม่เหมือนเดิม

• ประจำเดือนมามาก หรือนานขึ้น
  การเสียเลือดมากเป็นเวลานานอาจนำไปสู่ภาวะโลหิตจาง ทำให้รู้สึกอ่อนเพลีย เหนื่อยง่าย หรือมีอาการซีดได้
• ปวด หน่วง หรือแน่นบริเวณท้องน้อย
  โดยเฉพาะเมื่อก้อนมีขนาดใหญ่ขึ้นจนทำให้เกิดความรู้สึกหนัก หรือกดบริเวณอุ้งเชิงกราน
• ปัสสาวะบ่อยขึ้น หรือมีปัญหาเกี่ยวกับการขับถ่าย
  ก้อนเนื้องอกบางตำแหน่งอาจกดเบียดกระเพาะปัสสาวะ หรือลำไส้ ทำให้เกิดอาการแตกต่างกันออกไป
• มีปัญหาเกี่ยวกับการตั้งครรภ์หรือการมีบุตรในบางราย
  ตำแหน่ง และลักษณะของเนื้องอกบางชนิดอาจส่งผลต่อภาวะเจริญพันธุ์ได้

อาการเหล่านี้ไม่ได้หมายความว่าจะต้องเป็นเนื้องอกในมดลูกเสมอไป แต่เป็นความเปลี่ยนแปลงที่ควรได้รับการประเมินเพื่อหาสาเหตุที่เหมาะสม

สิ่งที่หลายคนกังวลเมื่อได้ยินคำว่า “เนื้องอก”
คำว่า “เนื้องอก” อาจทำให้หลายคนคิดไปถึงโรคร้าย หรือการผ่าตัดทันที แต่การตรวจพบเนื้องอกในมดลูก ไม่ได้หมายความว่าเป็นมะเร็ง และไม่ได้หมายความว่าทุกคนจะต้องผ่าตัด

การดูแลผู้ที่มีเนื้องอกในมดลูกไม่มีคำตอบเดียวสำหรับทุกคน บางรายที่ก้อนมีขนาดเล็ก และไม่มีอาการ แพทย์อาจพิจารณาติดตามการเปลี่ยนแปลงเป็นระยะ ขณะที่ผู้ที่มีอาการ หรือก้อนส่งผลต่อสุขภาพและการใช้ชีวิต อาจพิจารณาการรักษาด้วยยา หัตถการ หรือการผ่าตัดตามความเหมาะสม

การตัดสินใจจึงต้องพิจารณาหลายอย่างร่วมกัน ทั้งอาการ ขนาด จำนวน ตำแหน่งของก้อน อายุ รวมถึงความต้องการมีบุตรในอนาคต

เพราะเป้าหมายไม่ใช่เพียงแค่การจัดการกับก้อนเนื้องอก แต่คือการเลือกแนวทางดูแลที่เหมาะสมกับผู้หญิงแต่ละคน

แล้วถ้าไม่มีอาการ แล้วเราจะรู้ได้อย่างไร ?
การตรวจสุขภาพอย่างสม่ำเสมอ รวมถึงการตรวจสุขภาพสตรีตามช่วงวัย ปัจจัยเสี่ยง และคำแนะนำของแพทย์ ช่วยให้เราได้ติดตามความเปลี่ยนแปลงของร่างกาย แม้ในช่วงเวลาที่ยังรู้สึกแข็งแรงดี

หากเริ่มมีอาการ เช่น ประจำเดือนผิดปกติ ปวด หรือแน่นท้องน้อย ท้องโตขึ้นผิดปกติ ปัสสาวะบ่อย หรือมีความเปลี่ยนแปลงที่น่าสงสัย ควรเข้ารับการตรวจเพื่อค้นหาสาเหตุ โดยไม่จำเป็นต้องรอให้ถึงวันตรวจสุขภาพประจำปี

สำหรับผู้หญิงที่อยากเริ่มดูแลสุขภาพของตัวเองให้มากขึ้น สามารถเข้ารับคำปรึกษา และตรวจประเมินสุขภาพสตรีกับสูตินรีแพทย์ เพื่อพูดคุยถึงอาการ ความกังวล หรือวางแผนการตรวจที่เหมาะสมกับแต่ละช่วงวัยได้ที่ ศูนย์สุขภาพสตรี โรงพยาบาล บี.แคร์ เมดิคอลเซ็นเตอร์

เพราะการตรวจในแต่ละครั้ง ไม่จำเป็นต้องเริ่มต้นจากความผิดปกติเสมอไป แต่อาจเริ่มจากความอยากรู้ว่า วันนี้สุขภาพของเรายังดีอยู่หรือไม่?

ขอขอบคุณข้อมูลจาก : ภาควิชาสูติศาสตร์-นรีเวชวิทยา คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล