การมีลูกไม่ใช่เพียงการรอให้ผลตรวจขึ้น 2 ขีด แต่เป็นการเตรียมความพร้อมของทั้งคุณพ่อ และคุณแม่ เพื่อให้การตั้งครรภ์เป็นไปอย่างปลอดภัย และช่วยลดความเสี่ยงต่อสุขภาพของทั้งคุณแม่ และลูกน้อย

หลายคนอาจคิดว่า หากร่างกายแข็งแรง ไม่มีโรคประจำตัว ก็สามารถตั้งครรภ์ได้ทันที แต่ในความเป็นจริง มีโรค หรือภาวะหลายอย่างที่อาจไม่แสดงอาการ หากไม่ได้รับการตรวจ หรือเตรียมตัวล่วงหน้า อาจส่งผลต่อการตั้งครรภ์ หรือทารกในครรภ์ได้

แพทย์จึงแนะนำให้ผู้ที่กำลังวางแผนมีบุตร เข้ารับการตรวจสุขภาพ และรับคำปรึกษาก่อนตั้งครรภ์ เพื่อประเมินความพร้อมของร่างกาย และวางแผนการดูแลอย่างเหมาะสม

ทำไมต้องเตรียมตัวก่อนตั้งครรภ์ ?
การเตรียมตัวก่อนตั้งครรภ์ ไม่ได้มีเป้าหมายเพียงเพื่อให้ตั้งครรภ์ได้ง่ายขึ้น แต่ยังช่วยค้นหาปัจจัยเสี่ยงที่อาจส่งผลต่อคุณแม่ และลูกน้อย เช่น โรคประจำตัว โรคทางพันธุกรรม ภาวะมีบุตรยาก รวมถึงโรคติดเชื้อบางชนิดที่สามารถถ่ายทอดสู่ลูกได้ หากพบความผิดปกติตั้งแต่ก่อนตั้งครรภ์ แพทย์จะสามารถวางแผนการรักษา หรือควบคุมโรคได้อย่างเหมาะสมก่อนเริ่มตั้งครรภ์ ซึ่งช่วยลดโอกาสเกิดภาวะแทรกซ้อนในอนาคตได้

ก่อนมีลูก ควรตรวจอะไรบ้าง ?
การตรวจสุขภาพก่อนตั้งครรภ์ จะพิจารณาตามสุขภาพ และปัจจัยเสี่ยงของแต่ละบุคคล แต่โดยทั่วไปประกอบด้วย

• การซักประวัติสุขภาพ โรคประจำตัว และประวัติครอบครัว
• การตรวจร่างกายทั่วไป
• การตรวจเลือด เพื่อประเมินความสมบูรณ์ของร่างกาย หมู่เลือด และคัดกรองภาวะโลหิตจาง
• การคัดกรองโรคทางพันธุกรรม เช่น ธาลัสซีเมีย
• การตรวจโรคติดเชื้อ เช่น เอชไอวี ซิฟิลิส และไวรัสตับอักเสบบี
• การประเมินภูมิคุ้มกันต่อโรคสำคัญ เช่น หัดเยอรมัน เพื่อพิจารณาการรับวัคซีนก่อนตั้งครรภ์
• การประเมินภาวะเจริญพันธุ์ในผู้ที่มีความเสี่ยง หรือมีปัญหาในการมีบุตร

ไม่ใช่แค่คุณแม่ คุณพ่อก็ควรเตรียมตัว
การวางแผนมีบุตรเป็นเรื่องของทั้ง 2 คน คุณพ่อควรเข้ารับการตรวจสุขภาพเช่นเดียวกัน เพราะโรคทางพันธุกรรม โรคติดเชื้อ รวมถึงพฤติกรรมการใช้ชีวิต ล้วนมีผลต่อโอกาสในการตั้งครรภ์ และสุขภาพของลูกน้อย

นอกจากนี้ การรับประทานอาหารที่มีประโยชน์ การควบคุมน้ำหนัก ออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ งดสูบบุหรี่  และหลีกเลี่ยงเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ ล้วนเป็นการเตรียมร่างกายให้พร้อมสำหรับการมีบุตรทั้งคุณพ่อ และคุณแม่

วัคซีนและวิตามิน สิ่งที่ไม่ควรมองข้าม
ก่อนตั้งครรภ์ แพทย์อาจพิจารณาให้วัคซีนที่จำเป็น เช่น วัคซีนป้องกันหัดเยอรมัน หรือไวรัสตับอักเสบบี หากยังไม่มีภูมิคุ้มกัน เพื่อช่วยลดความเสี่ยงต่อทารกในครรภ์ในอนาคต

อีกสิ่งหนึ่งที่สำคัญ คือ กรดโฟลิก (Folic Acid) ซึ่งแนะนำให้คุณแม่ที่วางแผนตั้งครรภ์รับประทาน 400 ไมโครกรัมต่อวัน อย่างน้อย 1 เดือนก่อนตั้งครรภ์ และต่อเนื่องในช่วง 3 เดือนแรกของการตั้งครรภ์ เพื่อช่วยลดความเสี่ยงของความผิดปกติของสมอง และไขสันหลังของทารก

หากมีโรคประจำตัว ยังมีลูกได้หรือไม่ ?
ผู้ที่มีโรคประจำตัว เช่น เบาหวาน ความดันโลหิตสูง โรคไทรอยด์ หรือโรคเรื้อรังอื่น ๆ ไม่ได้หมายความว่าจะไม่สามารถมีบุตรได้ แต่ควรปรึกษาแพทย์ก่อนตั้งครรภ์ เพื่อควบคุมโรค และปรับการรักษาให้เหมาะสม เนื่องจากยาบางชนิดอาจส่งผลต่อทารกในครรภ์ และบางโรคอาจเพิ่มความเสี่ยงระหว่างการตั้งครรภ์ หากได้รับการวางแผนล่วงหน้า ก็จะช่วยให้การตั้งครรภ์เป็นไปอย่างปลอดภัยมากขึ้น

การเตรียมตัวที่ดี คือของขวัญชิ้นแรกของลูก
การเตรียมตัวก่อนตั้งครรภ์ ไม่ได้เป็นเพียงการตรวจสุขภาพ แต่เป็นการวางรากฐานที่ดีให้กับชีวิตใหม่ที่กำลังจะเกิดขึ้น การดูแลสุขภาพของทั้งคุณพ่อ และคุณแม่ตั้งแต่ก่อนเริ่มตั้งครรภ์ จะช่วยเพิ่มโอกาสในการมีครรภ์ที่แข็งแรง ลดความเสี่ยงของภาวะแทรกซ้อน และส่งเสริมพัฒนาการที่ดีของลูกน้อยตั้งแต่วันแรก

หากกำลังวางแผนมีบุตร การเข้ารับคำปรึกษา และตรวจสุขภาพก่อนตั้งครรภ์กับแพทย์ จะช่วยให้ทั้งคุณพ่อ และคุณแม่เตรียมความพร้อมได้อย่างมั่นใจ และเริ่มต้นการสร้างครอบครัวได้อย่างปลอดภัย

ขอขอบคุณข้อมูลจาก :

• กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข
• คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล
• องค์การอนามัยโลก (WHO) และแนวทางการดูแลสุขภาพก่อนตั้งครรภ์