ข่าวการเสียชีวิตของคนอายุน้อยขณะนอนหลับ มักทำให้หลายคนสงสัยว่าเป็นใหลตาย ซึ่งในอดีตอาจถูกอธิบายด้วยความเชื่อ หรือเรื่องเหนือธรรมชาติ แต่ในทางการแพทย์ ปัจจุบันพบว่าใหลตายมีคำอธิบายที่เกี่ยวข้องกับ ภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะชนิดรุนแรง ซึ่งอาจเกิดขึ้นได้แม้ในผู้ที่ดูแข็งแรง และบางรายอาจไม่เคยมีอาการเตือนมาก่อน

"ใหลตาย" คืออะไร ?
โดยทั่วไปใหลตายใช้เรียกการเสียชีวิตอย่างกะทันหันระหว่างการนอนหลับ โดยไม่มีสาเหตุภายนอกที่ชัดเจน ในหลายกรณี แพทย์พบว่าสัมพันธ์กับ ภาวะหัวใจห้องล่างเต้นผิดจังหวะอย่างรุนแรง (Ventricular Arrhythmia) ทำให้หัวใจสูบฉีดเลือดไม่ได้ ส่งผลให้สมอง และอวัยวะสำคัญขาดเลือดอย่างเฉียบพลัน

สาเหตุที่อาจเกี่ยวข้อง

• หลอดเลือดหัวใจอุดตันเฉียบพลัน
• กล้ามเนื้อหัวใจอักเสบ
• โรคหัวใจบางชนิดที่เป็นมาตั้งแต่กำเนิด
• โรคทางพันธุกรรมที่เกี่ยวข้องกับระบบไฟฟ้าหัวใจ
• ภาวะโพแทสเซียมในเลือดต่ำอย่างรุนแรง
• ความผิดปกติของการหายใจ หรือการนอนหลับบางชนิด

ในบางราย แม้จะตรวจสุขภาพก็อาจไม่พบความผิดปกติ เนื่องจากโรคบางชนิดแสดงอาการเฉพาะในบางช่วงเวลา  หรือเกี่ยวข้องกับความผิดปกติของระบบไฟฟ้าหัวใจที่ตรวจพบได้ยาก

มีสัญญาณเตือนไหม ?
อาจมีอาการ เช่น

• ใจสั่นผิดปกติ
• เป็นลมหมดสติ โดยไม่ทราบสาเหตุ
• เจ็บหน้าอก
• เหนื่อยง่ายผิดปกติ
• มีคนในครอบครัวเสียชีวิตกะทันหันตั้งแต่อายุน้อย

อาการเหล่านี้ไม่ได้หมายความว่าจะเป็นโรคนี้เสมอไป แต่ควรเข้ารับการประเมินโดยแพทย์

ป้องกันได้หรือไม่?

• ตรวจสุขภาพตามความเหมาะสม
• ไม่ละเลยอาการผิดปกติของหัวใจ
• หากมีประวัติคนในครอบครัวเสียชีวิตกะทันหัน ควรแจ้งแพทย์
• หากพบผู้หมดสติ ควรรีบโทรแจ้ง 1669 พร้อมเริ่มทำ CPR และใช้เครื่อง AED หากมี เพราะการช่วยเหลืออย่างรวดเร็วสามารถเพิ่มโอกาสรอดชีวิตได้

แม้คำว่า "ใหลตาย" จะเป็นคำที่ใช้กันมานาน แต่ในปัจจุบันมีคำอธิบายทางการแพทย์ที่ชัดเจนมากขึ้น โดยเฉพาะภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะชนิดรุนแรง ซึ่งอาจเกิดขึ้นได้แม้ในคนอายุน้อย และดูแข็งแรง

การใส่ใจสัญญาณเตือนของร่างกาย ตรวจสุขภาพอย่างเหมาะสม และรู้วิธีขอความช่วยเหลือเมื่อเกิดเหตุฉุกเฉิน เป็นสิ่งสำคัญที่ช่วยลดความสูญเสียได้

ขอขอบคุณข้อมูลจาก :

• คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล
• สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.)