เมื่อพูดถึง “อาการชัก” หลายคนอาจนึกถึงภาพเด็กมีอาการเกร็ง หรือดิ้นอย่างชัดเจน แต่ในความเป็นจริง โรคลมชักในเด็กอาจแสดงออกได้หลายรูปแบบ บางครั้งเป็นเพียงอาการเหม่อลอยช่วงสั้น ๆ สะดุ้ง ผวา หรือมีการเคลื่อนไหวผิดปกติเพียงเล็กน้อย จนพ่อแม่อาจไม่ทันสังเกต และนั่นอาจเป็นสัญญาณเริ่มต้นของโรคที่ไม่ควรมองข้าม  

โรคลมชักในเด็ก ใกล้ตัวกว่าที่คิด
โรคลมชักเป็นโรคทางระบบประสาทที่พบได้ในเด็ก และไม่ได้ส่งผลเฉพาะช่วงที่มีอาการชักเท่านั้น แต่ยังอาจกระทบต่อพัฒนาการ การเรียนรู้ รวมถึงอารมณ์ และคุณภาพชีวิตของเด็กได้ โดยเฉพาะหากไม่ได้รับการวินิจฉัย และดูแลอย่างเหมาะสม  

อาการที่พ่อแม่อาจไม่ทันสังเกต
โรคลมชักในเด็กไม่ได้มีเพียงอาการชักเกร็งทั้งตัว แต่อาจแสดงออกได้หลายลักษณะ เช่น

• แขน หรือขากระตุกเป็นช่วง ๆ
• เหม่อลอย หรือขาดการรับรู้ชั่วขณะ
• ผวา สะดุ้ง หรือผงกศีรษะผิดปกติ
• มีพฤติกรรมหยุดชะงักชั่วคราวแล้วกลับมาเป็นปกติ

อาการเหล่านี้อาจเกิดขึ้นเพียงไม่กี่วินาทีแล้วหายไปเอง ทำให้หลายครั้งถูกเข้าใจว่าเป็นเพียงการเหม่อ หรืออาการสะดุ้งทั่วไป  

สาเหตุที่อาจพบได้
โรคลมชักในเด็กอาจเกิดได้จากหลายสาเหตุ เช่น

• ความผิดปกติของสมองแต่กำเนิด
• ภาวะแทรกซ้อนระหว่างการตั้งครรภ์ หรือการคลอด
• พันธุกรรม
• การติดเชื้อ หรือเนื้องอกในสมอง
• การบาดเจ็บที่ศีรษะอย่างรุนแรง

อย่างไรก็ตาม ในผู้ป่วยบางรายอาจไม่สามารถระบุสาเหตุได้อย่างชัดเจน  

รักษาได้หรือไม่
ผู้ป่วยเด็กจำนวนมากสามารถควบคุมอาการได้ด้วยยากันชัก และบางรายอาจหยุดยาได้ตามดุลยพินิจของแพทย์เมื่ออาการสงบต่อเนื่อง อย่างไรก็ตาม ยังมีผู้ป่วยบางส่วนที่ควบคุมอาการได้ยาก หรืออยู่ในกลุ่มดื้อยากันชัก ซึ่งอาจต้องพิจารณาวิธีการรักษาอื่นควบคูาไปด้วย

สิ่งที่ควรรู้ เมื่อพบเด็กมีอาการชัก
ควรหลีกเลี่ยงการช่วยเหลือที่ไม่ถูกต้อง ดังนี้

• ไม่งัดปาก หรือใส่สิ่งของเข้าไปในปากเด็ก
• ไม่พยายามยืด หรือดึงแขนขาที่กำลังเกร็ง
• ไม่กด ล็อก หรือทับตัวเด็ก

สิ่งที่ควรทำคือ จัดเด็กให้อยู่ในที่ปลอดภัย นำสิ่งของรอบตัวออกเพื่อป้องกันการกระแทก และดูแลให้ทางเดินหายใจโล่ง โดยอาการชักจำนวนมากสามารถหยุดได้เอง หากอาการชักนานเกิน 3–5 นาที ควรรีบโทร 1669 หรือพาเด็กไปโรงพยาบาลทันที  

เรื่องที่สังคมมักเข้าใจผิด
เด็กที่เป็นโรคลมชักไม่ได้หมายความว่าจะใช้ชีวิตเหมือนเด็กทั่วไปไม่ได้ หากได้รับการรักษาอย่างต่อเนื่อง และติดตามอาการอย่างเหมาะสม เด็กจำนวนมากยังสามารถเรียนหนังสือ ใช้ชีวิตประจำวัน และเติบโตได้ตามศักยภาพของตนเอง  

อย่ามองข้ามสัญญาณเล็ก ๆ
โรคลมชักในเด็กอาจเริ่มต้นจากอาการเพียงเล็กน้อยที่ดูเหมือนไม่สำคัญ แต่การสังเกตอาการได้เร็ว และพาเด็กเข้ารับการประเมินจากกุมารแพทย์เฉพาะทางอย่างเหมาะสม จะช่วยให้ได้รับการวินิจฉัย และรักษาได้ทันท่วงที

บทความโดย พญ.นวพร เลิศสวัสดิ์วิชา กุมารเวชศาสตร์ทารกแรกเกิดและปริกำเนิด โรงพยาบาล บี.แคร์ เมดิคอลเซ็นเตอร์
ขอขอบคุณข้อมูลจาก กรมการแพทย์ และสถาบันสุขภาพเด็กแห่งชาติมหาราชินี