ภาวะพังผืดใต้ลิ้น (ลิ้นติด) ในทารก
ฉบับปรับปรุงตามหลักวิชาการ (AAP, ABM, WHO) เพื่อคุณแม่มือใหม่

พังผืดใต้ลิ้นคืออะไร?
พังผืดใต้ลิ้น (Lingual frenulum) คือเนื้อเยื่อบาง ๆ ใต้ลิ้นที่ยึดลิ้นไว้กับพื้นปาก หากพังผืดมีความตึงมาก เกาะใกล้ปลายลิ้น หรือหนาแน่นผิดปกติ อาจทำให้ลิ้นเคลื่อนไหวได้จำกัด เรียกว่า ภาวะลิ้นติด (Tongue-tie หรือ Ankyloglossia)

ผลกระทบที่อาจเกิดขึ้น

• ต่อการให้นมแม่     :  ลูกงับลานนมได้ไม่ลึก ดูดนมไม่เต็มที่ แม่เจ็บหัวนม หัวนมแตก หรือเต้านมอักเสบ
• ต่อตัวทารก           :  ดูดนมได้น้อย หลับไม่นาน หิวง่าย น้ำหนักขึ้นช้า เสี่ยงตัวเหลืองจากการได้นมน้อย
• ต่อพัฒนาการ        :  ในบางรายอาจมีผลต่อการออกเสียงบางพยัญชนะ แต่ไม่ได้เกิดในเด็กทุกคน

การวินิจฉัย
ควรประเมินโดยแพทย์ หรือผู้เชี่ยวชาญด้านการให้นม โดยพิจารณาจากการเคลื่อนไหวของลิ้น ประสิทธิภาพการ
ดูดนม อาการเจ็บหัวนมของมารดา และการเพิ่มน้ำหนักของทารก ไม่ควรวินิจฉัยจากลักษณะรูปลิ้นเพียงอย่างเดียว

แนวทางการรักษา

• หากทารกดูดนมได้ดี น้ำหนักเพิ่มตามเกณฑ์ และมารดาไม่เจ็บหัวนม ไม่จำเป็นต้องรักษา
• หากมีปัญหาการดูดนมอย่างชัดเจน แม้ปรับท่าให้นมแล้วไม่ดีขึ้น แพทย์อาจพิจารณาตัดพังผืด (Frenotomy)

การตัดพังผืด (Frenotomy)
เป็นหัตถการขนาดเล็ก ใช้เวลาประมาณ 5–10 นาที ใช้ยาชาเฉพาะที่ เลือดออกเล็กน้อย และสามารถให้นมได้ทันทีหลังทำ มีความปลอดภัยสูงเมื่อทำโดยแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ

การดูแลหลังทำหัตถการ

• อาจมีเลือดซึมเล็กน้อย และหยุดเองได้
• ให้นมแม่ได้ทันที
• แผลหายภายใน 1–2 สัปดาห์
• หากมีเลือดออกมาก บวมแดง หรือไข้ ควรพบแพทย์

ขอขอบคุณข้อมูลจาก : พญ.นวพร เลิศสวัสดิ์วิชา กุมารเวชศาสตร์ทารกแรกเกิดและปริกำเนิด และ พว.เตือนใจ ศรีละมัย โรงพยาบาล บี.แคร์ เมดิคอลเซ็นเตอร์