หลายคนเคยเป็นฝีตามแขน ขา หรือหลัง พอเห็นก้อนบวมก็อาจคิดว่าเดี๋ยวมันคงยุบเอง แต่ถ้าก้อนนั้นเกิดขึ้นใกล้ทวารหนัก เรื่องอาจไม่ง่ายแบบนั้น

เพราะบริเวณนี้มีต่อมเล็ก ๆ ที่ทำหน้าที่สร้างสารหล่อลื่นตามธรรมชาติ หากเกิดการอุดตัน หรือติดเชื้อ แบคทีเรียสามารถสะสมอยู่ภายในจนกลายเป็นฝีรอบทวารหนัก หรือที่หลายคนรู้จักในชื่อ ฝีคัณฑสูตร

แม้จะเป็นโรคที่พบได้ไม่น้อย แต่หลายคนกลับรู้ตัวก็ต่อเมื่ออาการปวดเริ่มรุนแรงจนใช้ชีวิตประจำวันแทบไม่ได้

ไม่ใช่แค่เจ็บ แต่เจ็บจนรบกวนชีวิต
ผู้ป่วยส่วนใหญ่มักเริ่มจากความรู้สึกเจ็บ หรือระคายเคืองเล็กน้อยเวลานั่ง จากนั้นก้อนจะค่อย ๆ โตขึ้น พร้อมกับอาการปวด บวม แดง และอุ่นบริเวณรอบทวารหนัก

บางรายอาจคลำได้ก้อนแข็ง ๆ ขณะที่บางรายเริ่มมีหนองไหล หรือมีไข้ร่วมด้วย หากการติดเชื้อรุนแรงขึ้น อาการเหล่านี้อาจทำให้การนั่ง การเดิน หรือแม้แต่การขับถ่ายกลายเป็นเรื่องที่ทรมานกว่าปกติ

ทำไมถึงเป็น ?
จนถึงปัจจุบัน ยังไม่สามารถระบุสาเหตุที่แน่ชัดของโรคได้ในผู้ป่วยทุกราย แต่สาเหตุที่พบได้บ่อย คือ การติดเชื้อของต่อมข้างทวารหนัก ซึ่งอาจเกิดจากการอุดตันของต่อม ทำให้เชื้อแบคทีเรียเจริญเติบโต และเกิดการอักเสบตามมา

ในบางรายอาจสัมพันธ์กับโรคบางชนิด เช่น โรคลำไส้อักเสบเรื้อรัง เบาหวาน หรือภาวะภูมิคุ้มกันต่ำ ซึ่งอาจทำให้การติดเชื้อเกิดขึ้นได้ง่ายกว่าคนทั่วไป

ปล่อยไว้ ฝีไม่ได้หายเองเสมอไป
หลายคนเลือกซื้อยามารับประทาน หรือรอให้ฝีแตกเอง เพราะคิดว่าเดี๋ยวก็คงดีขึ้น แต่ความจริงแล้ว ฝีรอบทวารหนักอาจลุกลามลึกเข้าไปในเนื้อเยื่อใกล้เคียง และในบางรายอาจเกิด รูทะลุระหว่างทวารหนักกับผิวหนัง (Anal Fistula) ซึ่งทำให้มีหนองไหลเรื้อรัง และอาจต้องได้รับการรักษาที่ซับซ้อนมากขึ้น ยิ่งปล่อยไว้นาน การรักษาก็อาจยิ่งใช้เวลามากขึ้นตามไปด้วย

รักษาอย่างไร ?
การรักษาที่ได้ผลที่สุด คือ การผ่าตัดระบายหนอง เพราะยาปฏิชีวนะเพียงอย่างเดียวมักไม่สามารถกำจัดแหล่งติดเชื้อได้ทั้งหมด

หลังจากประเมินตำแหน่ง และความรุนแรงของโรค ศัลยแพทย์จะเลือกแนวทางการรักษาที่เหมาะสมกับผู้ป่วยแต่ละราย โดยมีเป้าหมายเพื่อ

• กำจัดการติดเชื้อให้ได้มากที่สุด
• ลดโอกาสกลับมาเป็นซ้ำ
• และรักษาการทำงานของกล้ามเนื้อหูรูดให้ได้มากที่สุด

อย่าอายที่จะมาพบแพทย์
หลายคนยอมทนปวด เพราะรู้สึกว่าเป็นตำแหน่งที่น่าอาย แต่สำหรับแพทย์แล้ว โรคนี้เป็นโรคที่พบได้เป็นประจำ  และยิ่งได้รับการรักษาตั้งแต่ระยะแรก ก็ยิ่งช่วยลดโอกาสเกิดภาวะแทรกซ้อน และกลับไปใช้ชีวิตได้ตามปกติเร็วขึ้น

หากคุณมีอาการก้อนบวม เจ็บ มีหนอง หรือปวดบริเวณรอบทวารหนัก อย่าปล่อยให้อาการลุกลาม ควรเข้ารับการตรวจวินิจฉัยจากแพทย์ เพื่อรับการรักษาที่เหมาะสม

ขอขอบคุณข้อมูลจาก : Rama Channel คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล