หลังจากยืนทำงานมาทั้งวัน หลายคนอาจรู้สึกว่าขาหนัก ปวดเมื่อย หรือสังเกตเห็นเส้นเลือดสีเขียว หรือม่วงนูนขึ้นบริเวณน่อง บางคนมองว่าเป็นเรื่องของอายุ บางคนคิดว่าเป็นแค่ปัญหาความสวยงาม จึงเลือกใส่กางเกงขายาวปกปิดไว้ แล้วใช้ชีวิตตามปกติ แต่ความจริงแล้ว เส้นเลือดที่ปูดขึ้นมาเหล่านั้น อาจกำลังบอกว่าระบบไหลเวียนเลือดของคุณเริ่มทำงานผิดปกติ

เส้นเลือดขอด ไม่ได้เกิดขึ้นเพียงเพราะอายุ
ภายในหลอดเลือดดำของเรา มีลิ้นทำหน้าที่ช่วยให้เลือดไหลกลับเข้าสู่หัวใจในทิศทางเดียว เมื่อเวลาผ่านไป หรือมีปัจจัยบางอย่างทำให้ลิ้นหลอดเลือดเสื่อม เลือดจะไหลย้อนกลับลงมา และคั่งอยู่ภายในหลอดเลือดดำ ส่งผลให้หลอดเลือดค่อย ๆ ขยายตัว บิดคด และโป่งนูนจนมองเห็นได้จากภายนอก นี่คือภาวะที่เรียกว่า เส้นเลือดขอด

อาการไม่ได้มีแค่เส้นเลือดที่มองเห็น
ในระยะเริ่มต้น หลายคนอาจยังไม่มีอาการชัดเจน แต่เมื่อโรคดำเนินไป อาจเริ่มมีอาการ เช่น

• ขาหนัก หรือเมื่อยง่าย โดยเฉพาะหลังยืน หรือนั่งนาน
• ปวด ตึง หรือรู้สึกแสบร้อนบริเวณน่อง
• ขาบวม โดยเฉพาะช่วงเย็น
• เป็นตะคริวตอนกลางคืน
• คัน หรือผิวหนังบริเวณข้อเท้าเริ่มเปลี่ยนสี
• เห็นเส้นเลือดโป่ง นูน หรือคดเคี้ยวชัดเจน

หลายคนคิดว่าอาการเหล่านี้เป็นเพียงความเหนื่อยล้าจากการทำงาน แต่หากเกิดขึ้นบ่อย ๆ ก็ควรได้รับการตรวจประเมินจากแพทย์

ใครบ้างที่มีโอกาสเป็นเส้นเลือดขอด ?
เส้นเลือดขอดสามารถเกิดขึ้นได้กับทุกคน แต่พบได้บ่อยในผู้ที่มีปัจจัยเสี่ยง เช่น

• ผู้ที่ต้องยืน หรือเดินเป็นเวลานาน เช่น พนักงานขาย ครู ช่างทำผม หรือบุคลากรทางการแพทย์
• ผู้ที่นั่งทำงานติดต่อกันเป็นเวลานาน
• ผู้สูงอายุ
• ผู้ที่มีน้ำหนักเกิน
• หญิงตั้งครรภ์
• ผู้ที่มีคนในครอบครัวเคยเป็นเส้นเลือดขอด

การมีปัจจัยเสี่ยงไม่ได้หมายความว่าจะต้องเป็นโรคเสมอไป แต่เป็นสัญญาณว่าควรดูแลสุขภาพหลอดเลือดมากขึ้น

ถ้าปล่อยไว้ อาจไม่ได้จบแค่เรื่องความสวยงาม
หลายคนใช้ชีวิตอยู่กับเส้นเลือดขอดเป็นเวลาหลายปี เพราะไม่ได้รู้สึกเจ็บมากนัก แต่เมื่อโรคเป็นมากขึ้น อาจทำให้เกิดภาวะแทรกซ้อน เช่น

• ผิวหนังอักเสบเรื้อรัง
• ผิวหนังบริเวณข้อเท้าเปลี่ยนเป็นสีน้ำตาลคล้ำ
• เลือดออกจากเส้นเลือดขอด
• แผลเรื้อรังบริเวณขา ซึ่งรักษาได้ยาก

การเข้ารับการตรวจตั้งแต่เริ่มมีอาการ จึงช่วยลดโอกาสเกิดปัญหาเหล่านี้ได้

ปัจจุบันเส้นเลือดขอดมีหลายทางเลือกในการรักษา
แนวทางการรักษาจะขึ้นอยู่กับความรุนแรงของโรค และความเหมาะสมของผู้ป่วยแต่ละราย ในระยะเริ่มต้น แพทย์อาจแนะนำให้ปรับพฤติกรรม เช่น หลีกเลี่ยงการยืน หรือนั่งท่าเดิมเป็นเวลานาน ออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ ควบคุมน้ำหนัก และใช้ถุงน่องทางการแพทย์เพื่อช่วยพยุงการไหลเวียนของเลือด

หากอาการเป็นมากขึ้น อาจมีทางเลือกในการรักษาด้วยหัตถการ หรือการผ่าตัด ซึ่งแพทย์จะพิจารณาวิธีที่เหมาะสมกับผู้ป่วยแต่ละราย เพื่อให้ได้ผลการรักษาที่ดีที่สุด

บางครั้งการดูแลสุขภาพ เริ่มจากการสังเกตสิ่งเล็ก ๆ
เส้นเลือดขอดอาจเริ่มจากเส้นเลือดเล็ก ๆ ที่หลายคนไม่ทันสังเกต แต่หากวันหนึ่งเริ่มรู้สึกว่าขาหนัก ปวด บวม หรือเห็นเส้นเลือดโป่งนูนชัดเจนมากขึ้น อย่ามองว่าเป็นเพียงเรื่องของอายุหรือความสวยงาม

เพราะการเข้ารับการตรวจตั้งแต่ระยะแรก ไม่เพียงช่วยบรรเทาอาการ แต่ยังช่วยลดโอกาสเกิดภาวะแทรกซ้อน และทำให้สามารถเลือกแนวทางการรักษาที่เหมาะสมได้ตั้งแต่เนิ่น ๆ

ขอขอบคุณข้อมูลจาก

• Rama Channel คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล
• ภาควิชาศัลยศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี